Domy aukcyjne sprzedają prace Henryka Siemiradzkiego jako dzieła rosyjskie, bo chcą uzyskać wyższe kwoty. Polskie instytucje im w tym pomagają.

Ponad sto lat od śmierci Henryka Siemiradzkiego (1843–1902) w katalogach domów aukcyjnych malarzowi przypisywana jest rosyjska narodowość. Rosjanie opierają to na służbie ojca artysty w carskiej armii, którą ten zakończył w 1871 r. w stopniu generała. Nie bez znaczenia jest jednak fakt, że są to także próby wypełnienia pustki, jaką w tamtejszej sztuce przyniosły postępowe rządy bolszewików, niszczących lub wyprzedających zachodnim kapitalistom majątek carskiej Rosji. Jeszcze za życia malarza w polskim środowisku artystycznym domagano się, by dowiódł on swojej polskości. (…) Po przemowach i toastach Siemiradzki publicznie oznajmił swoją decyzję: „Podziękować pragnę maleńkim czynem. Ponieważ pan prezydent był tyle łaskaw, że odstąpił mi jedną ścianę w Sukiennicach, przeto zawieszę na niej moje »Pochodnie Nerona «, ofiarując je krajowi z tym przeznaczeniem, aby w Sukiennicach były umieszczone”[1]. Obraz był pierwszym eksponatem (posiada 1. numer inwentarzowy) w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie

W latach 2012–2013 co najmniej cztery obrazy Henryka Siemiradzkiego zostały wywiezione z Polski. Pozwolenie uzyskał m.in., uznany za „niemający szczególnego znaczenia” „Żebrzący rozbitek”, który został wystawiony na aukcji Sotheby’s w Londynie jako dzieło rosyjskiego malarza, a następnie sprzedany za równowartość ponad 5 milionów złotych. Rzeczoznawca z listy MKiDN dokonał oceny dzieła bez osobistych oględzin obrazu, ale na podstawie zdjęć dostarczonych przez wnioskodawcę oraz protokołu oględzin zabytku sporządzonym przez konserwatora zabytków. Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów [NIMOZ] nie skorzystał z możliwości skorzystania z opinii drugiego eksperta

Kwestie prawne i formalne związane z nieprawidłowym wywozem obiektów przy współpracy z NIMOZ opisano w dziale Prawo. W tym miejscu wspomnę tylko, że działania wnioskodawców oraz Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów drastycznie zubożyły – każdy z osobna, ale także jako seria obrazów Siemiradzkiego – polskie dziedzictwo kultury.

Z terytorium Rzeczpospolitej w krótkim czasie wywieziono następujące prace Henryka Siemiradzkiego: „Żebrzący rozbitek”, 1878 r.; Akt męski/W pracowni malarza, 1865 r.; Chrystus błogosławiący dzieci, 1900 r.; Pejzaż Jerozolimy, 1890 r.

[1] Muzeum Narodowe w Krakowie, Misja Muzeum, Muzeum Narodowe w Krakowie wczoraj, dziś, jutro, s. 65, dostęp online http://www2.almamater.uj.edu.pl/109/17.pdf

Podobne wpisy